festival

Hanuman Jayanti is one of India’s most auspicious and widely celebrated Hindu festivals. It marks the birth of Lord Hanuman, the mighty Vanara known for his unwavering devotion to Lord Ram, immense strength, courage, and selfless service. Worshipped as a symbol of power, energy, intelligence, and devotion, Hanuman inspires millions worldwide. This sacred day is celebrated with great enthusiasm and reverence, especially by devotees of Shree Ram and Hanuman. The festival is not just a religious observance but a spiritual experience, reminding devotees of the values of humility, strength, and unwavering faith. ॐ The Divine Birth of Hanuman Hanuman Jayanti commemorates the birth of Anjaneya, another name for Hanuman, who was born to Anjan, an apsara cursed to be born on earth, and Kesari, a Vanara chief. Hanuman was believed to be born by the blessings of Vayu Deva, the Wind God, hence the name Vayuputra. He is also known as Maruti Nandan, Bajrangbali, and Mahavira, each signifying his personality’s different attributes. The story of his birth is found in various Puranas and epics. To help Lord Vishnu in his incarnation as Shree Ram, he took birth as Hanuman. Anjan performed intense tapasya to please Lord Shiv and received the boon that Shiv himself would be born as her son. When is Hanuman Jayanti Celebrated? Unlike many Hindu festivals that have a single fixed date, Hanuman Jayanti is observed on different dates in various parts of India, based on regional traditions and beliefs: North India: Celebrated on Chaitra Purnima (full moon day of the Chaitra month, March–April), which is believed to be Hanuman’s actual birthday. Maharashtra: Observed on the 14th day of Krishna Paksha of Chaitra month. Tamil Nadu and Kerala: Hanuman Jayanti is celebrated during Margazhi (December–January). Karnataka and Andhra Pradesh: Hanuman Jayanti is a 41-day celebration that starts on Chaitra Purnima and ends on the 10th day of Vaishakha. Odisha: Observed on Baisakha Shukla Dasami, during Hanuman’s Janmotsav.   Why Hanuman Jayanti is Important Hanuman is not just a mythological character but a revered deity who embodies the highest ideals of devotion (bhakti), strength (bal), humility (vinaya), and service (seva). His life is a shining example of what it means to dedicate oneself entirely to a higher purpose. Hanuman Jayanti is an occasion to remember his unshakable faith in Shree Ram, his unmatched valor during the Ramayan war, and his constant readiness to help those in need. It inspires people to cultivate similar virtues in their own lives—faith, courage, and loyalty. Celebrations Across India Hanuman Jayanti is celebrated in various ways, depending on local customs, temple traditions, and community preferences. Despite these differences, the central theme of devotion and reverence remains the same. 1. Temples and Rituals On Hanuman Jayanti, temples glow with devotion as Bajrangbali is worshipped with flowers, sindoor, and sacred rituals. On Hanuman Jayanti, Hanuman temples are beautifully decorated with flowers, flags, and lamps. Special pujas, abhisheks (ritual bathing), and aartis are conducted. In temples like: Hanuman Garhi in Ayodhya Sankat Mochan Temple in Varanasi Jakhu Temple in Shimla Mahavir Mandir in Patna Namakkal Anjaneyar Temple in Tamil Nadu Thousands of devotees gather for darshan and blessings. Devotees offer vermilion (sindoor), oil, and laddus, which are believed to please Hanuman. Large idols are bathed in water, milk, and honey in some places before being dressed in saffron robes. 2. Chanting and Recitations In sacred stillness, he chants—each breath a step toward the divine. On this day, many recite the Hanuman Chalisa, a 40-verse hymn composed by Tulsidasji extolling Hanuman’s virtues and power. Some chant the Sundar Kand, the fifth book of the Ramayan, which focuses heavily on Hanuman’s adventures. Akhand Path (uninterrupted reading) of the Ramcharitmanas or Hanuman Chalisa is held in many homes and temples. Bhajan sessions and kirtans continue throughout the day and night. 3. Fasting and Devotion In silent devotion, she embraces the sacred fast—her spirit nourished by faith, not food. Devotees observe fasts (vrat) on Hanuman Jayanti to seek strength, remove obstacles, and gain protection. Many eat only fruits and milk throughout the day. It is believed that sincere prayers on this day can remove negativity, fears, and even black magic. Hanuman is known as Sankat Mochan, the remover of troubles. People pray to him for courage, exam success, good health, and victory over enemies.

శ్రీరామనవమి ‘హిందువులకు ఒక ముఖ్యమైన పండుగ. భారతదేశంలో రామ నవమి శ్రీరాముడు వసంత ఋతువులో చైత్ర శుద్ధ నవమి నాడు, గురువారం మధ్యాహ్నం సరిగ్గా 12 గంటలకు, త్రేతాయుగంలో కర్కాటక లగ్నంలో పునర్వసు నక్షత్రం కర్కాటక లగ్నంలో జన్మించాడు. ఆ మహానుభావుడి జన్మదినాన్ని ప్రజలు పండుగగా జరుపుకుంటారు. పద్నాలుగు సంవత్సరాల వనవాసం మరియు రావణ సంహారం తర్వాత, శ్రీరాముడు సీతతో అయోధ్యలో సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఈ శుభ సంఘటన కూడా చైత్ర శుద్ధ నవమి నాడే జరిగిందని నమ్ముతారు. శ్రీ సీతారాముల వివాహం కూడా ఈ రోజే జరిగింది. ఈ చైత్ర శుద్ధ నవమి నాడు, తెలంగాణలోని భద్రాచలమందు సీతారాముల వివాహ వేడుకను వైభవంగా జరుపుకుంటారు. చరిత్ర రామాయణంలో, అయోధ్య రాజు దశరథుడికి ముగ్గురు భార్యలు ఉన్నారు; కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి. అతనికి ఉన్న బాధ అంతా సంతానం గురించే. పిల్లలు లేకపోతే రాజ్యానికి వారసులు ఉండరు. అప్పుడు వశిష్ట మహాముని రాజుకు తన కొడుకు కామేష్టిని బలి ఇవ్వమని సలహా ఇచ్చాడు. యజ్ఞం చేసే బాధ్యతను రష్యన్ శృంగ మహామునికి అప్పగించాడు. వెంటనే దశరథుడు తన ఆశ్రమానికి వెళ్లి తనతో పాటు అయోధ్యకు తీసుకువచ్చాడు. యజ్ఞంతో సంతృప్తి చెందిన అగ్ని దేవుడు దశరథుడిని తన భార్యకు పానంతో నిండిన పాత్రను ఇవ్వమని కోరాడు. దశరథుడు దానిలో సగం తన మొదటి భార్య కౌసల్యకు, రెండవ సగం తన చిన్న భార్య కైకేయికి ఇచ్చాడు. వారిద్దరూ తమ వాటాలో సగం తమ రెండవ భార్య సుమిత్రకు ఇచ్చారు. ముగ్గురూ త్వరలోనే గర్భవతిలయ్యారు. చైత్ర మాసం తొమ్మిదవ రోజు, మధ్యాహ్నం కౌసల్య రాముడికి జన్మనిచ్చింది. అలాగే కైకేయి భరతుడితో పాటు, సుమిత్ర లక్ష్మణుడు శత్రుఘ్నులకు జన్మనిచ్చాడు. శ్రీ రాముడు శ్రీ మహా విష్ణువు యొక్క ఏడవ అవతారం, అతను ధర్మ స్థాపన కోసం అవతరించాడు. రావణ సంహారం కోసం అవతరించాడు. పండుగ ఈ పండుగ సందర్భంగా, హిందువులు సాధారణంగా తమ ఇళ్లలో సీతా రాముల చిన్న విగ్రహాలకు కల్యాణోత్సవం నిర్వహిస్తారు. చివరగా విగ్రహాలను వీధుల గుండా ఊరేగిస్తారు. తొమ్మిది రోజుల పండుగ చైత్ర నవరాత్రి (మహారాష్ట్రలో) లేదా వసంతోత్సవంతో (తెలంగాణ & ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో) ముగుస్తుంది. ఇటీవలి జ్యోతిషశాస్త్ర పరిశోధన ప్రకారం రాముడు శాలివాహన యుగమైన క్రీస్తుపూర్వం 5114 జనవరి 10న జన్మించి ఉండవచ్చు. పండుగ ముఖ్యాంశాలు ఆలయ పండితులు నిర్వహించే సీతారాముల కల్యాణం. ఈ ఉత్సవానికి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో తరలివస్తారు.బెల్లం మరియు మిరియాలు మిశ్రమంతో తయారుచేసిన పానీయం చాలా మందికి ఇష్టమైనది.ఉత్సవ మూర్తుల ఊరేగింపు. రంగు నీటితో చల్లుకునే ఉల్లాసమైన వసంత ఉత్సవం.ఈ సందర్భంగా హిందువులు ఉపవాస దీక్షను పాటిస్తారు లేదా పరిమిత ఆహారం తీసుకుంటారు.).దేవాలయాలను విద్యుత్ దీపాలతో అందంగా అలంకరిస్తారు. రామాయణం పారాయణం చేస్తారు. రాముడితో పాటు, సీత, లక్ష్మణుడు మరియు ఆంజనేయుడిని కూడా పూజిస్తారు.భద్రాచలంలో రామదాసు నిర్మించిన రామాలయంలో, ఈ ఉత్సవాన్ని ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకుంటారు. ప్రభుత్వం తరపున, ముఖ్యమంత్రి సీతారామ కళ్యాణం సందర్భంగా తన తలపై ముత్యాలను తెస్తారు.పెరుగుతున్న భక్తుల సంఖ్యను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఇస్కాన్ ఆలయం ఇప్పటికీ ఈ ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తోంది. కొన్ని ప్రదేశాలలో స్వామి నారాయణ జయంతిని కూడా దానితో పాటు జరుపుకుంటారు. రామ రాజ్యం దేశంలోని ప్రజలందరూ సంపన్నంగా, సంతోషంగా ఉంటే అది ఒక రామరాజ్యం అని హిందువులు నమ్ముతారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత భారతదేశం ఒక రామరాజ్యంగా అభివృద్ధి చెందాలని మహాత్మా గాంధీ కూడా కోరుకున్నారు. ఈ పండుగ సాధారణంగా మార్చి లేదా ఏప్రిల్ నెలల్లో వస్తుంది. సూర్యభగవానుడికి ఉదయం ప్రార్థనతో పండుగ ప్రారంభమవుతుంది. రాముడు జన్మించాడని చెప్పబడే సమయం మధ్యాహ్నం కాబట్టి ఈ సమయంలో ప్రత్యేక ప్రార్థనలు చేస్తారు. ఈ ఊరేగింపు భక్తులకు, ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశంలో ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ. ఈ ఉత్సవంలో ప్రధాన ఆకర్షణ రాముడు, లక్ష్మణుడు, సీత మరియు హనుమంతుడి వేషంలో నలుగురు వ్యక్తులతో అందంగా అలంకరించబడిన రథం. ఈ రథంతో పాటు, కొంతమంది సైనికులు పురాతన దుస్తులలో రాముడిని అనుసరిస్తారు. ఊరేగింపులో పాల్గొనేవారు పలికే పొగడ్తల నినాదాలు మరియు నినాదాలతో ఊరేగింపు కొనసాగుతుంది. శ్రీరామనవమి వేసవి ప్రారంభంలో వస్తుంది. వేసవిలో సూర్యుడు ఉత్తరార్థగోళాన్ని చేరుకుంటాడు. సూర్యుడు శ్రీరాముడు జన్మించిన సూర్య వంశానికి ఆరాధకుడని చెబుతారు. ఈ వంశంలోని ప్రముఖ రాజులు దిలీపుడు, రఘు మొదలైనవారు. వీరిలో రఘువు మాట మీద నిలబడే అపరిచితుడు అని ఖచ్చితంగా తెలుసు. రాముడు కూడా ఆయన అడుగుజాడల్లో నడిచి తన తండ్రి తన అత్త కైకకు ఇచ్చిన వాగ్దానం కోసం పద్నాలుగు సంవత్సరాలు వనవాసం గడిపాడు. అందుకే రాముడిని రఘురాముడు, రఘునాథ్, రఘుపతి, రాఘవేంద్ర మొదలైన పేర్లతో పిలుస్తారు. “ర” అనే అక్షరం యొక్క ప్రాముఖ్యత: చారిత్రాత్మకంగా, రామాయణ కథ ప్రాచుర్యం పొందటానికి చాలా కాలం ముందు రామనవమి రోజు ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉందని నమ్ముతారు. ముఖ్యంగా రామాయణం మరియు రామ నవమిలలో, సూర్యుని ఆరాధన చాలా ముఖ్యమైనది. “రవి” అంటే సూర్యుడు. పురాతన ఈజిప్షియన్ నాగరికతలో సూర్యుడిని “అమోన్ రా” లేదా “రా” అని పిలిచేవారు. లాటిన్‌లో కూడా “ర” అనే ప్రత్యయం కాంతిని సూచిస్తుంది. (ఉదా: ప్రకాశం, రేడియం). కడప సమీపంలోని ఒంటిమిట్ట ఆలయం కూడా పురాతనమైనది. ప్రశంసించబడింది ‘రామ’ అంటే పాటించడం అని అర్థం. కానీ మనం ఎల్లప్పుడూ ‘శ్రీరాముడు’ మన హృదయ కమలంలో ప్రకాశిస్తున్నట్లుగానే.ఒకప్పుడు, పార్వతీ దేవి శివుడిని ‘కేనోపాయేన లఘునా విష్ణోర్నామ సహస్రకం’ అని పిలిచి, విష్ణు సహస్రనామ శ్లోకానికి కొంత సూక్ష్మమైన మార్గాన్ని చెప్పమని కోరింది. దానికి దేవుడు, “ఓ పార్వతీ! ఆ ఫలితం కోసమే నేను జపిస్తున్నది ఇదే సుమా!” అని అన్నాడు. అది ఈ క్రింది శ్లోకంతో జపించబడింది. శ్లో || శ్రీ రామ రామ రామేతి రామే రామే మనోరమే | సహస్ర నామతత్తుల్యం రామనామ వరాననే ||ఈ స్తోత్రాన్ని మూడుసార్లు పఠిస్తే, అది విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం వల్ల కలిగే ఫలితమే కాదు, భక్తులకు శివ సహస్రనామ ఫలితం కూడా. చైత్రశుద్ధ నవమి నాడు, ఐదు గ్రహాలు క్రమశిక్షణ మరియు క్రమశిక్షణ కోసం తమ ఉచ్ఛస్థితిలో ఉన్న రోజు, పునర్వసు నక్షత్రంతో కర్కాటక లగ్నం యొక్క పగటిపూట వాస్తవికతలో ఈ భూమిపై శ్రీహరి కౌసల్యపుత్రుడి జననాన్ని ‘శ్రీ రామనవమి’గా జరుపుకుంటాము. కాశీలో నివసించి ఆ క్షేత్రంలో మరణించే ఏ భక్తుడైనా మరణ సమయంలో వారి కుడి చెవిలో ఇతరకామంత్రాన్ని పఠిస్తాడని మరియు ఆ భక్తుడు వారికి శ్రేయస్సును కలిగిస్తాడని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. భక్తుడు రంజాన్ ఎంత ఎక్కువసేపు ఉంటే అంత మంచిది! శ్రీ రామనామ గణమధుపనను భక్తితో సేవించిన తర్వాత, శ్రీరామ నీనామ “మేమి రుచిరా” ఎంతోరుచిరా “మరియు ఎంతో రుచిరా” అని జపించారు. మనం శ్రీ రామనామాన్ని ఉచ్చరించినప్పుడు, ‘రా’ అంటే మన నోరు తెరవండి మరియు మనలోని అన్ని పాపాలు బయటకు వచ్చి ఆ రామనామ జ్వాలలో పడతాయి! అదేవిధంగా, ‘మ’ అనే అక్షరాన్ని ఉచ్చరించినప్పుడు, బయట మనం చూసే పాపాలు ఏవీ మనలోకి ప్రవేశించకుండా మన నోరు మూసుకుపోతుంది. అందుకే ‘రామనామ స్మరణ’ మానవులకు చాలా జ్ఞానాన్ని మరియు వంధ్యత్వాన్ని తెస్తుంది! శ్రీరామనవమి రోజున, పెద్ద పందులను వీధుల్లో ఉంచి సీతారామ వివాహం చేస్తారు. ఇళ్లలో కూడా శ్రీరాముడిని యధాశక్తిగా పూజించి, వడపప్పు, పానకం, నైవేద్యాలు తయారు చేసి అందరికీ పంచుతారు.

హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం చైత్ర శుద్ధ నవమినాడు శ్రీరాముడి వివాహం జరిగిందని, ఆ రోజే ఆయన పట్టాభిషేకం జరిగిందని ప్రతీతి. అందుకే శ్రీరామ నవమిని దేశవ్యాప్తంగా అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. రామాణయం గురించి ప్రతి ఒక్కరికి తెలిసినా.. ఆ మహాగాధను ఎన్నిసార్లు విన్నా.. మళ్లీ మళ్లీ వినాలని అనిపిస్తుంటుంది. ఒకే మాట, ఒకే బాట, ఒకే భార్య.. మాట తప్పని వైనం, మడమ తిప్పని శౌర్యం.. ప్రతి మనిషిలోనూ ఉండాల్సిన లక్షణాలు. వీటన్నింటీ ప్రతిరూపమే పరమపావన మూర్తి శీరామచంద్రమూర్తి. దేవుడిగా కాకుండా ఓ మనిషిగా ఆయనను చూస్తే అందరికీ ఆదర్శప్రాయంగా ఉంటాడు. అంతటి మహాపురుషుడు ఈ భూమిపై తిరిగాడంటే ఆశ్చర్యమేస్తుంది. హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం చైత్ర శుద్ధ నవమినాడు శ్రీరాముడి వివాహం జరిగిందని, ఆ రోజే ఆయన పట్టాభిషేకం జరిగిందని ప్రతీతి. అందుకే శ్రీరామ నవమిని దేశవ్యాప్తంగా అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. రామాణయం గురించి ప్రతి ఒక్కరికి తెలిసినా.. ఆ మహాగాధను ఎన్నిసార్లు విన్నా.. మళ్లీ మళ్లీ వినాలని అనిపిస్తుంటుంది. పురాణాల ప్రకారం రాముడు త్రేతాయుగానికి చెందినవారు. దాదాపు 10 వేల సంవత్సరాల క్రితం ఆయన జననం జరిగిందని కొంతమంది చెబుతారు. ఆ సమయంలో సూర్యుడు అత్యంత ప్రకాశంవతంగా కనిపించడాని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. శ్రీ రాముడు పితృవాక్యపరిపాలకుడు. తన తండ్రి మాటను జవదాటేవాడే కాదు. తండ్రిచ్చిన మాటకు కట్టుబడి సతీమేతంగా, సోదరుడి లక్ష్మణుడితో కలిసి 14 ఏళ్ల వనవాసం చేశాడు. రామ బాణానికి కూడా ఎంతో విశిష్టత ఉంది. ఇది ఎంతో శక్తివంతమైంది. ఒక్కసారి సంధిస్తే అది రాజ్యంలోని మొత్తం సైన్యాన్ని సమూలంగా సంహరించగలదు. రామరాజ్యం ఎలా ఉండేదంటే.. సీతమ్మను అపహరించిన రావణుడిని యుద్ధంలో సంహరించిన పిమ్మట తిరిగి అయోధ్యకు చేరుకొని పట్టాభిషిక్తుడవుతాడు శ్రీరాముడు. అనంతరం 11 వేల సంవత్సరాల పాటు రాజ్యాన్ని పరిపాలించడానికి నమ్ముతారు. సంపూర్ణ శాంతి, శ్రేయస్సు కోసం అయోధ్యను పరిపాలించాడు. తన రాజ్యంలో ఎవ్వరికీ కష్టాలనేవి ఉండేవి కాదట. దొంగతనం, కరవులు ఊసే లేదని చెబుతారు. తన పాలనలో ప్రతి ఒక్కరూ సుఖ, సంతోషాలతో హాయిగా జీవించేవాడట. ఆయన పాలనలో వర్షాలు సరైన సమయంలో పడేవట. నెలలో మూడు సార్లు కురవడం వల్ల పంటలు బాగా పండి రాజ్యం సశ్యామలంగా ఉండేదట. శ్రీ రామ నవమి నాడు సీతారాముల కళ్యాణం జరిగిందని, పట్టాభిషేకం కూడా ఆ రోజే జరిగిందని చెబుతారు. అందుకని తెలుగు రాష్ట్రాలతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా శ్రీరామ కళ్యాణం నిర్వహిస్తారు. రామ నవమి నాడు ప్రత్యేక పూజలు చేయడం, కళ్యాణం నిర్వహించడం, రామ మంత్రాలు జపించడం వల్ల వెయ్యి రెట్ల ఫలితం కలుగుతుందని విశ్వసిస్తారు. అంతేకాకుండా రామ నామాన్ని అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జపించడం వల్ల అనేక సమస్యల నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుందని పండితులు చెబుతుంటారు. రోగాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది.